Tedavi yöntemleri:IVF (Tüp-Bebek)
IVF - ICSI programı gerekli incelemelerden sonra 4
basamakta gerçekleştirilir:
1- Yumurtalıklarda hormon ilaçları kullanılarak yumurta
geliştirilmesi '
2- Yumurtaların toplanması
3- Yumurtaların döllendirilmesi ve embriyo gelişimi
4- Embriyoların rahim içine yerleştirilmesi
Yumurta Geliştirilmesi: Yumurta gelişimini sağlamak amacı
ile çeşitli hormonlar kullanılmaktadır. Yardımcı üreme
tekniklerinde hormonal ilaçların kullanılmasının nedeni
daha çok yumurta ve embriyo elde ederek gebelik şansını
artırmaktır. IVF ve ICSI işlemleri hemen tümüyle
laboratuvar koşullarında yapıldığından her aşamada
kayıplar olabilmektedir. Ultrasonografide görülen
yumurtaların hepsi toplanamayabilir veya toplanan
yumurtaların tümü döllenmeyebilir. Hormonal ilaçların
birçoğu düzenli yumurtlaması olmayan kadınlarda uzun
yıllardır kullanılmaktadır. Bu ilaçların kullanılması ile
meydana gelen gebeliklerde sakat bebek doğumu, düşük veya
erken doğum sıklığında bir artış görülmemiştir.
Yumurta gelişimini uyarıcı ilaçlar genellikle cilt altı
iğne kullanımının 14. günü başlar ve yumurta gelişimine
bağlı olarak 8-10 gün sürebilir.
Yumurta gelişimini uyaran ilaçların kullanımından sonra
yumurtaların son olgunlaşmasını sağlamak amacıyla çatlatma
iğnesi verilir.
Yumurtlama ilaçlarının kas içine verilmesi enjeksiyon
yerinde küçük morluklara ve rahatsızlıklara neden
olabilir. Kullanılan cilt altı iğneler baş ağrısı,
yorgunluk, kas ve eklem ağrısı ve geçici menopozal
yakınmalara benzer şikâyetler oluşturabilir. Yumurta
artırıcı ilaçlar yumurtalıkların aşırı uyarılmasına,
karında su toplanmasına neden olabilirler ve bu şekilde
ortaya çıkan tabloya "Ovarian hiperstimulasyon sendromu"
denir ve % l-3 oranında görülebilir. Bu durumun ağır
seyreden tipinde hastanede yatarak tedavi görmek
gerekebilir. Yumurtalıklarda yumurta büyümesini izlemek
için ultrason görüntüleme kullanılır.
Ultrasonografiye genellikle cilt altı iğne kullanıldıktan
sonra başlanır. Yumurtanın gelişimini göstermede ve erken
gebelikte ultrason kullanımının zarar verici bir etkisi
yoktur. Size USG yapılan günlerde aynı zamanda kan testi
de yapılacaktır.
Yumurta toplanması vaginal yol ile yapılan ultrasonografi
probuna ilave edilmiş bir iğne eşliğinde, yumurtaların
toplanması işlemidir. Bu esnada hastanın istemine bağlı
olarak genel veya lokal anestezi uygulanmaktadır. Bu
durumun önceden kararlaştırılması gereklidir. Yumurta
toplanması, rahat tolere edilen ve genellikle ciddi bir
ağrıya yol açmayan ve tekrarlanabilen bir işlemdir. Bir
önceki akşam saat 24.00'den itibaren herhangi bir şey
yiyip içmemeniz ve sabah size bildirilen saatte, aç olarak
merkeze gelmeniz istenecektir.
Bu uygulamadan sonra oluşabilecek olası kasık ağrısı için,
günde 2-3 tablet parasetamol almanızda herhangi bir
sakınca yoktur, işlem bittikten sonra bir süre uygun
gıdalarla beslenmeniz sağlanıp yaklaşık l saat sonra
ayrılmanıza izin verilecektir. Bu süre içinde ilgili
hemşireler tarafından kontrolleriniz yapılıp gerekli
öneriler bildirilecektir. Yumurtaların toplanması
sırasında kullanılan iğneye bağlı olarak çok düşük oranda
enfeksiyon ve kanama riski vardır. Enfeksiyon meydana
gelirse damar yolu ile antibiyotik kullanımı için
hastaneye gelmeniz istenebilir. Çok nadiren hastanede
gözlem veya laparoskopi gerekebilir.
Döllenme İşlemi (fertilizasyon)
Önce laboratuvarda kullanılabilecek durumdaki
yumurtaların seçim işlemi yapılır. Toplanan yumurtalar
özel besi yerleri içine yerleştirilir. Aynı gün
mastürbasyon ile alınan meni örneği steril kaba konup
laboratuvara taşınır, Özel yöntemlerle muamele edilerek
yıkanır ve işlemlerden geçirilir.
Yumurtalar toplandıktan sonra aynı gün eşinizden alınarak
hazırlanmış spermlerle birleştirilir. Bu işlemden 16-18
saat sonra inkübatörden çıkarılarak kaç yumurtanın
döllendiği kontrol edilir.
Yumurtalar normal döllenerek embriyo gelişimi
gerçekleşirse, embriyoların sizin rahminize
yerleştirilmesi için 2, 3, 4 veya 5 gün sonra merkezimize
gelmeniz istenecektir. Yumurta toplanmasından 2, 3, 4 veya
5 gün sonra embriyolar ince bir kateter aracılığı ile
rahim içine transfer edilir. Embriyo yerleştirme işlemi
basit ve ağrısızdır, anestezi gerektirmez. Transfer
edilecek embriyo sayısı yaşınıza ve gelişen embriyoların
kalitesi ve dönemine göre seçilmektedir. Çok sayıda
embriyonun transfer edilmesi çoğul gebeliklere yol
açabileceğinden sizin için en uygun sayıda embriyonun
transferi sağlanacaktır.
Embriyolar rahime yerleştirildikten sonra bir saatlik
dinlenme yeterlidir. Daha uzun süre yatak istirahatinin
gebelik şansını artırıcı etkisi olmadığı saptanmıştır, ilk
24 saatte oda istirahati önerilir, daha sonra normal
yaşamınıza geri dönebilirsiniz. Gebelik test sonucunu
öğreninceye kadar cinsel ilişkide bulunmamanız
gerekmektedir. Önerimiz dışında ilaç kullanmadan önce
bilgi vermeniz, radyasyon yönünden riskli alanlarda
bulunmamanız ve tedavinizin başlangıcından itibaren
kesinlikle sigara içmemeniz gereklidir.
Tedaviniz gebelik ile sonuçlanmaz ise, yeni bir tedaviye
başlamak için en az 2-3 ay beklenmelidir. Tedavi gebelik
oluşuncaya veya bu yöntemlerle gebelik sağlanamayacağına
karar verilinceye kadar (yaklaşık 6-7 uygulama) sürebilir.
Yumurtaların normal gelişimi ve olgunlaşmasının izlenmesi
ve iyi bir yanıtla sonlanması, tedavinin başarısı
açısından çok önemlidir. Takip sırasında yeterli yumurta
toplanamayacağı kararına varılırsa, tedavi durdurulup,
yumurta toplama işlemi iptal edilebilir. Özellikle kısa
tedavi protokolü kullanan kadınlarda, yumurta toplama
işlemi öncesi LH hormon düzeyi yükselmesi saptanırsa,
tedavi kesilebilir. Çünkü LH seviyesi, kendiliğinden
yumurtlamanın başladığının bir göstergesidir. Ayrıca
ilaçlara yanıt aşırı olur ve bu nedenle ovarian
hiperstimulasyon sendromu açısından yüksek risk oluşursa
tedavi kesilebilir veya o siklusta elde edilen yumurtalar
döllendirilip dondurularak saklanır ve riskin olmadığı
bir başka ay transfer yapılır.